Prava potrošača
Na ovoj stranici želimo da na što konkretniji način pojasnimo prava potrošača i zakone koji ih definišu. Iz zakona smo izdvojili neke od osnovnih odredbi koje utiču na našu svakodnevicu
BITNE ODREDBE IZ ZAKONSKIH PROPISA RADI EDUKACIJE I LAKŠEG OSTVARIVANJA PRAVA POTROŠAČA GASA
IZVOD IZ ZAKONA O ENERGETICI (“Sl. glasnik RS”, br. 84/2004)
Član 1
Ovim zakonom uređuju se: ciljevi energetske politike i način njenog ostvarivanja, način organizovanja i funkcionisanja tržišta energije, uslovi za uredno i kvalitetno snabdevanje kupaca energijom i uslovi za ostvarivanje bezbedne, pouzdane i efikasne proizvodnje energije, upravljanje sistemima prenosa, transporta i distribucije energije i način obezbeđivanja nesmetanog funkcionisanja i razvoja ovih sistema, uslovi i način obavljanja energetskih delatnosti, uslovi za ostvarivanje energetske efikasnosti i zaštite životne sredine u obavljanju energetskih delatnosti i nadzor nad sprovođenjem ovog zakona.
Član 36
Energetski subjekt koji obavlja delatnost upravljanja prenosnim, transportnim ili distributivnim sistemom, odnosno delatnost upravljanja skladištem prirodnog gasa (u daljem tekstu: Operator sistema), dužan je da omogući pristup treće strane sistemu na principu javnosti i nediskriminacije, u skladu sa tehničkim mogućnostima i u zavisnosti od stepena opterećenosti prenosnog, transportnog ili distributivnog sistema.
Član 54
Merni uređaji, odnosno merno-regulaciona stanica, predstavlja mesto predaje energije i mesto razgraničenja odgovornosti za predatu energiju između energetskih subjekata međusobno, odnosno između energetskog subjekta i kupca energije.
Merne uređaje, odnosno merno-regulacione stanice za priključenje objekata kupaca, odnosno proizvođača energije na sistem obezbeđuje energetski subjekt za prenos, transport, odnosno distribuciju, i dužan je da ih kao svoja sredstva ugradi, održava, baždari i vrši merenje isporučene energije.
Član 56.
Energetski subjekt koji snabdeva energijom objekat kupca i kupac energije zaključuju ugovor o prodaji električne energije, prirodnog gasa ili toplotne energije pre priključenja objekta kupca na prenosni, odnosno transportni ili distributivni sistem.
Energetski subjekt je dužan da priključi objekat kupca na prenosni, transportni, odnosno distributivni sistem u roku od 15 dana od dana zaključenja ugovora o prodaji energije, pod uslovom da je kupac ispunio obaveze utvrđene odobrenjem za priključenje, kao i da objekat kupca ispunjava sve tehničke i druge propisane uslove.
Ako energetski subjekt ne priključi objekat kupca na prenosni, transportni, odnosno distributivni sistem u roku iz stava 1. ovog člana, nadležni inspektor, na zahtev kupca proverava, u roku od 15 dana od dana podnošenja zahteva, ispunjenost uslova za priključenje i ako utvrdi da su ispunjeni svi uslovi za priključenje, naložiće energetskom subjektu da, bez odlaganja, izvrši priključenje objekta.
Energetski subjekt je dužan da priključi objekat proizvođača energije na prenosni, transportni, odnosno distributivni sistem u roku i pod uslovima utvrđenim ugovorom koji zaključe.
Član 57.
Ugovor iz člana 56. stav 1. ovog zakona zaključuje se u pismenoj formi i sadrži, pored elemenata utvrđenih zakonom koji uređuje obligacione odnose i sledeće elemente: vreme priključenja, prava i obaveze u pogledu količine energije koja se isporučuje, dinamike i kvaliteta isporuke, trajanje ugovora i uslove produženja ugovora, prava i obaveze u slučaju prestanka ugovora, obaveze energetskog subjekta za snabdevanje energijom tarifnih kupaca u slučaju neispunjenja obaveza u pogledu kvaliteta i kontinuiteta isporuke, obaveze kupca u slučaju neispunjenja obaveza plaćanja, uslova i načina preuzimanja i korišćenja energije, prava i obaveze u slučaju privremene obustave isporuke energije, načina merenja, obračuna i uslova plaćanja preuzete energije, načina informisanja o promeni tarifa, cena i drugih uslova isporuke i korišćenja energije, kao i druge elemente u zavisnosti od specifičnosti i vrste usluga koje pruža snabdevač.
Na odnose koji nisu uređeni ugovorom iz stava 1. ovog člana primenjivaće se odredbe ovog zakona i drugih propisa donetih u skladu sa ovim zakonom.
PRIRODNI GAS
- Obavljanje delatnosti
Član 115.
Energetski subjekti koji obavljaju energetske delatnosti transporta prirodnog gasa, upravljanja transportnim sistemom, skladištenja prirodnog gasa, upravljanja skladištem prirodnog gasa, distribucije prirodnog gasa i upravljanja distributivnim sistemom za prirodni gas dužni su da koriste i održavaju energetske objekte u skladu sa tehničkim propisima i standardima koji se odnose na delatnost koju obavljaju, uslovima zaštite od požara i eksplozija, kao i uslovima zaštite životne sredine utvrđenim zakonom i drugim propisima.
Odredbe ovog zakona ne odnose se na subjekte koji koriste sabirno-transportne sisteme na eksploatacionim poljima za proizvodnju prirodnog gasa.
Član 116.
Energetski subjekt koji snabdeva tarifne kupce prirodnim gasom dužan je da kupi potrebne količine prirodnog gasa za tarifne kupce na području koje snabdeva prirodnim gasom.
Energetski subjekt iz stava 1. ovog člana kupuje prirodni gas od domaćih proizvođača prirodnog gasa, iz uvoza ili na tržištu.
Energetski subjekt iz stava 1. ovog člana dužan je da utvrdi godišnji bilans potreba svih tarifnih kupaca na osnovu pojedinačnih bilansa isporučilaca prirodnog gasa za tarifne kupce, da zaključi ugovore o kupovini prirodnog gasa prema utvrđenim bilansnim potrebama tarifnih kupaca i da zaključi godišnje ugovore sa isporučiocima prirodnog gasa za tarifne kupce u pismenoj formi.
Višak kupljenog prirodnog gasa energetski subjekt iz stava 1. ovog člana može da proda na tržištu prirodnog gasa.
- Transport prirodnog gasa i upravljanje transportnim sistemom
Član 117.
Sistem za transport prirodnog gasa čini mreža cevovoda, drugi energetski objekti, telekomunikacioni i informacioni sistem i druga infrastruktura neophodna za transport prirodnog gasa radnog pritiska većeg od 16 bara (u daljem tekstu: transportni sistem prirodnog gasa).
Sastavni deo transportnog sistema prirodnog gasa može biti i deo mreže cevovoda i drugih energetskih objekata u kojima je radni pritisak prirodnog gasa između šest i 16 bara.
Član 118.
Energetski subjekt koji obavlja delatnost transporta prirodnog gasa odgovoran je za bezbedan transport prirodnog gasa od ulaza u transportni sistem prirodnog gasa do mesta na kojem vrši isporuku prirodnog gasa energetskom subjektu koji obavlja delatnost distribucije prirodnog gasa, odnosno mesta na kojem vrši isporuku prirodnog gasa kupcu priključenom na transportni sistem, kao i za funkcionisanje, održavanje i razvoj sistema za transport prirodnog gasa, u skladu sa tehničkim propisima i standardima koji se odnose na delatnost koju obavlja i uslovima zaštite životne sredine utvrđenim zakonom i drugim propisima.
Energetskom subjektu koji obavlja delatnost transporta prirodnog gasa može se aktom o osnivanju, odnosno aktom o poveravanju obavljanja tih delatnosti, utvrditi i obaveza obavljanja delatnosti skladištenja i distribucije prirodnog gasa.
Član 119.
Energetski subjekt koji obavlja delatnost transporta prirodnog gasa dužan je da u planu razvoja, koji se donosi za period od pet godina, utvrdi dinamiku izgradnje novih i rekonstrukciju postojećih energetskih objekata za transport prirodnog gasa, izvore sredstava i druge uslove za razvoj transportnog sistema.
Energetski subjekt koji obavlja delatnost transporta prirodnog gasa odgovoran je za ostvarivanje plana razvoja iz stava 1. ovog člana.
Član 120.
Delatnost upravljanja transportnim sistemom prirodnog gasa na teritoriji Republike Srbije vrši operator transportnog sistema prirodnog gasa.
Operator trasnportnog sistema prirodnog gasa može da obavlja i delatnost transporta prirodnog gasa i u tom slučaju je dužan da se u obavljanju svake od tih delatnosti pridržava propisanih obaveza iz člana 43. ovog zakona.
Ako operator transportnog sistema obavlja i delatnost transporta prirodnog gasa, u obavljanju delatnosti upravljanja transportnim sistemom nezavisan je u pogledu organizacije i donošenja odluka koje se odnose na obavljanje delatnosti upravljanja transporta prirodnog gasa, u odnosu na obavljanje delatnosti transporta prirodnog gasa.
Operator iz stava 1. ovog člana može da obavlja i delatnost trgovine prirodnim gasom koja je neophodna za vršenje sistemskih usluga radi sigurnog, pouzdanog i stabilnog funkcionisanja sistema.
Član 121.
Operator transportnog sistema prirodnog gasa odgovoran je naročito za:
1. utvrđivanje tehničko-tehnoloških uslova za povezivanje gasovodnih objekata, uređaja i postrojenja;
2. regulaciju protoka i pritiska prirodnog gasa;
3. operativno upravljanje transportnim sistemom prirodnog gasa;
4. usaglašavanje pogonske manipulacije u transportnom sistemu sa energetskim subjektom za transport;
5. usaglašavanje rada transportnog sistema prirodnog gasa Republike i susednih gasovodnih transportnih sistema;
6. praćenje tehničke i funkcionalne spremnosti transportnih i distributivnih objekata, uz odobravanje rasporeda remonta transportnih objekata;
7. obezbeđivanje sigurnosti funkcionisanja transportnog sistema;
8. pokrivanje odstupanja između tekuće potrošnje i ugovorenih količina prirodnog gasa;
9. korišćenje, održavanje i unapređivanje sistema za nadzor i upravljanje transportnim sistemom prirodnog gasa.
Član 122.
Ako operator transportnog sistema prirodnog gasa, odnosno kombinovani operator sistema za transport, distribuciju i skladištenje prirodnog gasa posluje u sistemu integrisanih, odnosno povezanih energetskih subjekata, članovi njegove uprave ne mogu učestvovati u upravljanju matičnim preduzećem i drugim energetskim subjektima koji posluju u tom sistemu, a obavljaju delatnosti distribucije, trgovine i skladištenja prirodnog gasa.
Član 123.
Operator transportnog sistema prirodnog gasa donosi pravila o radu transportnog sistema prirodnog gasa, uz saglasnost Agencije.
Pravila iz stava 1. ovog člana sadrže naročito: tehničke uslove za priključenje na transportni sistem prirodnog gasa, tehničke uslove za bezbedno funkcionisanje tog sistema, postupke u slučaju havarije, pravila o pristupu treće strane transportnom sistemu prirodnog gasa, funkcionalne zahteve i klasu tačnosti mernih uređaja, način merenja prirodnog gasa i način utvrđivanja sistemskih usluga.
Pravila iz stava 1. ovog člana objavljuju se u “Službenom glasniku Republike Srbije”.
Član 124.
Operator transportnog sistema prirodnog gasa je dužan da obezbedi tajnost komercijalnih i poslovnih podataka energetskih subjekata i kupaca energije, kao i drugih podataka koji su mu dostupni u obavljanju delatnosti.
Skladištenje i upravljanje skladištem prirodnog gasa
Član 125.
Energetski subjekt koji obavlja delatnost skladištenja prirodnog gasa dužan je da obezbeđuje uslove za bezbedno skladištenje, funkcionisanje i održavanje skladišta prirodnog gasa u skladu sa tehničkim propisima i standardima koji se odnose na delatnost koju obavljaju, kao i uslovima zaštite životne sredine utvrđene zakonom i drugim propisima.
Član 126.
Energetski subjekt koji obavlja delatnost skladištenja prirodnog gasa dužan
4. Distribucija prirodnog gasa
Član 129.
Distributivni sistem prirodnog gasa čini mreža cevovoda, drugi energetski objekti, telekomunikaciona, informaciona i druga infrastruktura neophodna za distribuciju prirodnog gasa radnog pritiska manjeg od šest bara.
Sastavni deo distributivnog sistema prirodnog gasa može biti i deo mreže cevovoda i drugih energetskih objekata u kojima je radni pritisak prirodnog gasa između šest i 16 bara.
Član 130.
Energetski subjekt koji obavlja delatnost distribucije prirodnog gasa dužan je da isporučuje prirodni gas svim kupcima na području na kojem obavlja tu delatnost na principima javnosti i nediskriminacije.
Energetski subjekt iz stava 1. ovog člana koji obavlja delatnost distribucije prirodnog gasa na osnovu akta o poveravanju obavljanja te delatnosti zaključenog u skladu sa zakonom kojim se uređuju oblici organizovanja i obavljanja delatnosti od opšteg interesa, dužan je da se u obavljanju te delatnosti pridržava pored uslova utvrđenih ovim zakonom i uslova utvrđenih tim aktom.
Energetski subjekt koji obavlja delatnost distribucije prirodnog gasa odgovoran je za redovnu i bezbednu distribuciju prirodnog gasa, funkcionisanje, održavanje i razvoj sistema za distribuciju prirodnog gasa uz obavezu primene tehničkih propisa i standarda za delatnost koju obavljaju, kao i uslova zaštite životne sredine utvrđenih zakonom i drugim propisima.
Energetski subjekt koji vrši isporuku prirodnog gasa vrši tehničku kontrolu unutrašnjih gasnih instalacija u objektu kupca u skladu sa tehničkim propisima i pravilima rada koji se odnose na izgradnju, održavanje i korišćenje unutrašnjih gasnih instalacija.
Kupac je dužan da obezbedi održavanje unutrašnjih gasnih instalacija u svom objektu poveravanjem tih poslova preduzeću, odnosno drugom pravnom licu ili preduzetniku koje ima najmanje tri zaposlena lica odgovarajuće stručne spreme sa položeni stručnim ispitom u smislu člana 47. ovog zakona.
Član 131.
Energetski subjekt koji obavlja delatnost distribucije prirodnog gasa dužan je da izrađuje i donosi razvojne planove za izgradnju novog i rekonstrukciju postojećeg sistema za distribuciju prirodnog gasa, za period od pet godina.
Energetski subjekt koji obavlja delatnost distribucije prirodnog gasa odgovoran je za ostvarivanje plana razvoja iz stava 1. ovog člana.
Član 132.
Delatnost upravljanja distributivnim sistemom za prirodni gas obavlja operator distributivnog sistema.
Energetski subjekt koji obavlja delatnost distribucije prirodnog gasa može da obavlja i delatnost upravljanja distributivnim sistemom za prirodni gas.
Član 133.
Operator distributivnog sistema za prirodni gas je dužan da obezbedi tajnost komercijalnih i poslovnih podataka energetskih subjekata i kupaca energije, kao i drugih podataka koji su mu dostupni u obavljanju delatnosti.
Član 134.
Operator distributivnog sistema za prirodni gas donosi pravila o radu distributivnog sistema uz saglasnost Agencije.
Pravilima o radu distributivnog sistema utvrđuju se naročito: tehnički uslovi za priključenje korisnika na sistem, tehnički uslovi za povezivanje sa transportnim sistemom, tehnički i drugi uslovi za bezbedan pogon distributivnog sistema i za obezbeđivanje pouzdanog i kontinuiranog snabdevanja kupaca prirodnim gasom, postupci u kriznim situacijama, pravila o pristupu treće strane distributivnom sistemu, funkcionalni zahtevi i klasa tačnosti mernih uređaja, način merenja prirodnog gasa i drugo.
IZVOD IZ Z A K O N A O Z A Š T I T I P O T R O Š A Č A
Nosioci zaštite potrošača
Član 12.
Nosioci zaštite potrošača su Ministarstvo i drugi organi i organizacije u okviru svoje nadležnosti, udruženja i savezi udruženja čija je oblast delovanja ostvarivanje ciljeva zaštite potrošača, privredne i profesionalne komore i drugi učesnici na tržištu.
Nosioci zaštite potrošača iz stava 1. ovog člana međusobno sarađuju u cilju razvoja sistema i ostvarivanja prava i interesa potrošača.
Ovlašćenja udruženja i saveza
Član 13.
Udruženje ili savez koje je evidentirano u skladu sa članom 129. ovog zakona ima ovlašćenje da zastupa interese potrošača u:
1. savetodavnim telima u oblasti zaštite potrošača;
2. postupcima sudskog i vansudskog rešavanja potrošačkih sporova;
3. postupcima pred drugim državnim organima.
Izdavanje računa
Član 15.
Trgovac je dužan da za kupljenu robu ili uslugu potrošaču izda račun.
Račun iz stava 1. ovog člana mora da sadrži osnovne podatke o:
1)nazivu, adresi i podacima koji su značajni za utvrđivanje identiteta trgovca;
2)prodatoj robi, odnosno pruženoj usluzi;
3)konačnoj prodajnoj ceni;
4)datumu izdavanja računa.
Račun iz stava 1 ovog člana mora sadržati i ostale podatke u skladu sa posebnim propisima.
Dužnost obaveštavanja
Dužnost obaveštavanja pre zaključenja ugovora
Član 16.
Trgovac je dužan da pre zaključenja ugovora o prodaji robe ili pružanju usluga, potrošača na jasan i razumljiv način, obavesti o:
1. osnovnim obeležjima robe ili usluge;
2. adresi i drugim podacima koji su od značaja za utvrđivanje identiteta trgovca, kao što su naziv trgovca ili naziv drugog trgovca u čije ime taj trgovac postupa;
3. prodajnoj ceni ili načinu na koji će se prodajna cena obračunati ako se zbog prirode proizvoda prodajna cena ne može utvrditi, kao i o svim dodatnim poštanskim troškovima i troškovima transporta i isporuke i mogućnosti da se ti troškovi mogu staviti potrošaču na teret;
4. načinu plaćanja, načinu i roku isporuke, načinu izvršenja drugih ugovornih obaveza, kao i načinu na koji se postupa po pritužbama potrošača;
5. postojanju prava potrošača na jednostrani raskid ugovora pod uslovima koji su propisani ovim zakonom;
6. podršci koju trgovac pruža potrošaču posle prodaje, ugovornim garancijama i uslovima pod kojima potrošač ima pravo na ugovorne garancije;
7. vremenu na koje je ugovor zaključen ako je zaključen na određeno vreme, a ako je ugovor zaključen na neodređeno vreme o uslovima za raskid ugovora;
8. minimalnom trajanju ugovorne obaveze potrošača ako je potrebno odrediti njeno trajanje;
9. obavezi potrošača da pruži bilo koji oblik obezbeđenja na zahtev trgovca i o uslovima pod kojima ta obaveza postoji.
Trgovac nije dužan da potrošača obavesti o podacima iz stava 1. ovog člana, ako te pojedinosti očigledno proizilaze iz okolnosti zaključenja ugovora o prodaji robe ili pružanja usluga.
U slučaju javne aukcije, trgovac može da umesto obaveštenja o podacima iz stava 1. tačka 2) ovog člana obavesti potrošača o adresi i podacima koji su od značaja za utvrđivanje identiteta aukcionara.
Ako trgovac i potrošač zaključe ugovor o prodaji robe ili pružanju usluga, podaci iz stava 1. ovog člana postaju njegov sastavni deo.
Teret dokazivanja izvršenja obaveze obaveštavanja potrošača o podacima iz stava 1. ovog člana snosi trgovac.
Trgovac je dužan da na jasan i nedvosmislen način saopšti potrošaču komercijalnu svrhu obaveštavanja o podacima iz stava 1. ovog člana.
Ako prilikom zaključenja potrošačkog ugovora trgovac ne postupi u skladu sa obavezom obaveštavanja iz stava 1. ovog člana, potrošač može zahtevati poništenje ugovora, nezavisno od toga da li je trgovac imao nameru da ga propuštanjem obaveštavanja navede na zaključenje ugovora. Pravo da se zahteva poništaj ugovora prestaje istekom godinu dana od dana zaključenja ugovora.
Pojam nepoštenog poslovanja
Član 20.
Poslovanje je nepošteno:
1. ako je protivno zahtevima profesionalne pažnje;
2. ako bitno narušava ili preti da bitno naruši ekonomsko ponašanje, u vezi s proizvodom, prosečnog potrošača na koga se to poslovanje odnosi ili kome je izložen, odnosno ponašanje prosečnog člana grupe, kada se poslovanje odnosi na grupu.
Trgovac bitno narušava ekonomsko ponašanje potrošača ako svojim poslovanjem bitno umanjuje sposobnost potrošača da razborito odlučuje, usled čega potrošač donosi ekonomsku odluku koju inače ne bi doneo.
Ekonomska odluka potrošača je odluka o tome da li, na koji način i pod kojim uslovima da kupi proizvod, da cenu plati u celosti ili delimično, da li da zadrži ili da vrati proizvod, ili da iskoristi neko drugo pravo u vezi s proizvodom koje ima po osnovu ugovora, da li da nešto učini ili da se uzdrži od kakvog postupka.
Poslovanje koje preti da bitno naruši ekonomsko ponašanje jasno određene grupe potrošača, koji su zbog svoje psihičke ili fizičke slabosti, uzrasta ili lakomislenosti naročito osetljivi na tu vrstu poslovanja ili na dati proizvod, pod uslovom da se od trgovca moglo osnovano očekivati da to predvidi, procenjuje se prema prosečnom pripadniku te grupe potrošača.
Odredbe stava 4. ovog člana se ne odnose na slučajeve uobičajenog i dopuštenog oglašavanja koje podrazumeva i davanje preteranih izjava ili izjava koje ne treba uzimati doslovno.
Nepoštenim se naročito smatra obmanjujuće poslovanje, nasrtljivo poslovanje, kao i povreda dužnosti obaveštavanja u skladu sa ovim zakonom.
U nepošteno poslovanje se ubraja i povreda dužnosti obaveštavanja potrošača iz člana 16. ovog zakona, kao i povreda dužnosti obaveštavanja potrošača o njegovim pravima u skladu sa ovim zakonom, u vezi sa:
1. ugovorima na daljinu;
2. ugovorima o turističkom putovanju i vremenski podeljenom korišćenju nepokretnosti;
3. označenjem cena;
4. ugovorima zaključenim upotrebom elektronskih sredstava.
nepošteno poslovanje ubraja se i povreda dužnosti obaveštavanja potrošača o njegovim pravima u vezi sa medicinskim proizvodima za ljudsku upotrebu; finansijskim uslugama na daljinu; zajedničkim ulaganjem u prenosive hartije od vrednosti; posredovanjem u osiguranju; životnim osiguranjem i drugim vrstama direktnog osiguranja; prodajom finansijskih instrumenata; prospektom koji se objavljuje u slučaju javne ponude hartija od vrednosti ili njihovog prihvatanja za trgovanje, u skladu sa zakonima kojima se uređuju navedene oblasti.
Obmanjujuće poslovanje
Član 21.
Pod obmanjujućim poslovanjem, u smislu ovog zakona, smatra se poslovanje trgovca kojim navodi potrošača da donese ekonomsku odluku koju inače ne bi doneo, tako što mu daje netačna obaveštenja ili na drugi način dovodi ili preti da dovede prosečnog potrošača u zabludu u pogledu:
1. postojanja ili prirode proizvoda;
2. osnovnih obeležja proizvoda koja se odnose na dostupnost, prednosti, rizike, način izrade, upotrebu, dodatke koji prate proizvod, pomoć koja se potrošačima pruža posle prodaje i postupanje po njihovim pritužbama, način i datum proizvodnje ili pružanja usluge, isporuku, podobnost za upotrebu, način upotrebe, količinu, specifikaciju, državu proizvodnje i državu porekla žiga, očekivane rezultate upotrebe ili rezultate sprovedenih testova ili provera;
3. obaveza trgovca i obima obaveza, razloga za određeno tržišno postupanje i njegove prirode, označavanja ili ukazivanja na lice koje posredno ili neposredno podržava ili preporučuje trgovca ili proizvod;
4. cene ili načina na koji je obračunata ili postojanja određenih pogodnosti u pogledu cene;
5. potrebe za servisiranjem, delovima, zamenom ili popravkom;
6. položaja, osobina ili prava trgovca ili njegovog zastupnika koji se odnose na njihov identitet ili imovinu, kvalifikacije i status, svojinskih i prava intelektualne svojine kojima raspolažu, nagrada ili priznanja koja su primili;
7. prava potrošača, uključujući pravo na zamenu stvari ili vraćanje novca ili rizika kojima može da bude izložen.
Obmanjujuće poslovanje obuhvata i stvaranje opšteg utiska kojim se prosečni potrošač navodi da donese ekonomsku odluku koju inače ne bi doneo, bez obzira na tačnost obaveštenja koja su mu data.
Obmanjujuće poslovanje postoji ako trgovac, uzimajući u obzir sve okolnosti konkretnog slučaja, navodi ili preti da navede prosečnog potrošača da donese ekonomsku odluku koju inače ne bi doneo, tako što:
1. oglašava proizvod, uključujući upoređujuće oglašavanje i time otežava razlikovanje proizvoda od drugih proizvoda, žigova, naziva drugih proizvoda ili oznake konkurenta;
2. krši odredbe kodeksa ponašanja kojem je pristupio.
Propuštanje kojim se obmanjuju potrošači
Član 22.
Obmanjujuće poslovanje propuštanjem trgovca da preduzme određenje radnje postoji kada trgovac, uzimajući u obzir sve okolnosti slučaja, prostorna i vremenska ograničenja upotrebljenog sredstva komunikacije i dopunske mere koje je preduzeo u cilju obaveštavanja potrošača:
1. uskrati potrošačima bitna obaveštenja koja su prosečnom potrošaču potrebna za razumno odlučivanje, čime navodi ili preti da navede prosečnog potrošača da donese ekonomsku odluku koju inače ne bi doneo;
2. skriva bitne informacije ili informacije pruža neblagovremeno ili na nejasan, nerazumljiv ili dvosmislen način ili kada propusti da istakne poslovnu svrhu svog obraćanja potrošačima čime navodi ili preti da navede prosečnog potrošača da donese ekonomsku odluku koju inače ne bi doneo.
Poziv na ponudu i obaveštenje o osobinama i ceni proizvoda koje trgovac dostavlja potrošaču mora, osim ako nešto drugo ne proizlazi iz okolnosti slučaja, da sadrži:
1. osnovna obeležja proizvoda u obimu koji odgovara datom proizvodu i upotrebljenom sredstvu komunikacije;
2. naziv i adresu trgovca i po potrebi naziv i adresu trgovca u čije ime posluje;
3. cenu koja obuhvata poreske i druge dažbine i dodatne troškove, troškove transporta, poštarinu i troškove isporuke;
4. pravila o plaćanju, isporuci i izvršavanju ugovornih obaveza i načinu na koji se postupa po pritužbama potrošača ako pravila odstupaju od zahteva profesionalne pažnje;
5. obaveštenje o pravu na jednostrani raskid ugovora.
Izuzetno od stava 2. tačka 3) ovog člana, ako se zbog svojstava proizvoda cena ili dodatni troškovi ne mogu unapred obračunati trgovac je dužan da potrošaču dostavi podatke na osnovu kojih se cena odnosno dodatni troškovi obračunavaju.
Oblici poslovanja koji se smatraju nasrtljivim poslovanjem
Član 25.
Oblici poslovanja koji se bez obzira na okolnosti pojedinačnog slučaja smatraju nasrtljivim poslovanjem jesu:
1. stvaranje utiska kod potrošača da ne može da napusti prostorije dok ne zaključi ugovor;
2. poseta potrošaču, u njegovom stambenom prostoru, bez njegove prethodne saglasnosti, osim radi ostvarivanja potraživanja iz ugovora;
Pravne posledice nesaobraznosti
Član 54.
Ako isporučena roba nije saobrazna ugovoru, potrošač ima pravo da zahteva od trgovca da se otkloni nesaobraznost, bez naknade, opravkom ili zamenom, odnosno da zahteva odgovarajuće umanjenje cene ili da raskine ugovor u pogledu te robe.
Potrošač, na prvom mestu, može da bira između zahteva da se nesaobraznost otkloni opravkom ili zamenom.
Ako otklanjanje nesaobraznosti u skladu sa stavom 2. ovog člana, nije moguće ili ako predstavlja nesrazmerno opterećenje za trgovca, potrošač može da zahteva umanjenje cene ili da izjavi da raskida ugovor.
Nesrazmerno opterećenje za trgovca u smislu stava 3. ovog člana, javlja se ako u poređenju sa umanjenjem cene i raskidom ugovora, stvara preterane troškove, uzimajući u obzir:
1. vrednost robe koju bi imala da je saobrazna ugovoru;
2. značaj saobraznosti u konkretnom slučaju;
3. da li se saobraznost može otkloniti bez značajnijih neugodnosti za potrošača.
Svaka opravka ili zamena se mora izvršiti u primerenom roku i bez značajnijih neugodnosti za potrošača, uzimajući u obzir prirodu robe i svrhu zbog koje ju je potrošač nabavio.
Sve troškove koji su neophodni da bi se roba saobrazila ugovoru, a naročito troškovi rada, materijala, preuzimanja i isporuke, snosi trgovac.
Potrošač ima pravo da raskine ugovor, ako ne može da ostvari pravo na opravku ili zamenu, odnosno ako trgovac nije izvršio opravku ili zamenu u primerenom roku ili ako trgovac nije izvršio opravku ili zamenu bez značajnijih nepogodnosti za potrošača.
Za obaveze trgovca koje nastanu usled nesaobraznosti robe, proizvođač se prema potrošaču nalazi u položaju jemca.
Potrošač ne može da raskine ugovor ako je nesaobraznost robe neznatna.
Prava navedena u stavu 1. ovog člana, ne utiču na pravo potrošača da zahteva od trgovca naknadu štete koja potiče od nesaobraznosti, u skladu sa opštim pravilima o odgovornosti za štetu.
Rokovi i teret dokazivanja
Član 55.
Trgovac je odgovoran za nesaobraznost robe ugovoru koja se pojavi u roku od dve godine od dana prelaska rizika na potrošača.
Ako nesaobraznost nastane u roku od šest meseci od dana prelaska rizika na potrošača, pretpostavlja se da je nesaobraznost postojala u trenutku prelaska rizika, osim ako je to u suprotnosti sa prirodom robe i prirodom određene nesaobraznosti.
Kod prodaje polovne robe, može se ugovoriti kraći rok u kome trgovac odgovara za nesaobraznost, koji ne može biti kraći od jedne godine.
Garancija
Davalac garancije i garantni list
Član 56.
Garancija je svaka izjava kojom njen davalac daje obećanje u vezi sa robom, i pravno je obavezujuća pod uslovima datim u izjavi, kao i oglašavanju u vezi sa tom robom.
Garantni list je isprava u pisanom ili elektronskom obliku, odnosno na drugom trajnom nosaču zapisa, koja sadrži sve podatke iz garancije, navedene na jasan i čitljiv način, lako razumljivim jezikom, a naročito podatke o:
1. pravima potrošača iz čl. 54. ovog zakona, uz obaveštenje da se ugovornom garancijom ne utiče na ta prava;
2. nazivu i adresi davaoca garancije, sadržini ugovorne garancije i uslovima za ostvarivanje prava iz ugovorne garancije, a naročito o njenom trajanju i prostornom važenju;
3. neprenosivosti, u slučaju da su prava iz garancije neprenosiva, čime se ne utiče na pretpostavku iz člana 48. tačka 10. ovog zakona.
Davalac garancije je dužan da na zahtev potrošača izda garantni list .
Na punovažnost garancije ne utiče povreda obaveze davaoca garancije iz st. 2. i 3. ovog člana, i potrošač može da zahteva da se garancija ispuni u skladu sa datom izjavom.
Garancija ne isključuje niti utiče na prava potrošača u vezi sa saobraznošću robe ugovoru.
Reklamacija
Član 58.
Potrošač može da izjavi reklamaciju trgovcu, radi ostvarivanja svojih prava iz člana 54, odnosno člana 56. ovog zakona.
Trgovac je dužan da bez odlaganja, a najkasnije u roku od 15 dana od prijema reklamacije, odgovori potrošaču, sa izjašnjenjem o podnetom zahtevu i predlogom njegovog rešavanja.
Izvršena usluga
Član 68.
Usluga se smatra izvršenom kada je ugovoreni posao okončan.
Ako se stvar koja je predmet ugovorne obaveze nalazi kod trgovca, usluga se smatra izvršenom kada je ugovoreni posao okončan i stvar vraćena potrošaču.
Ako rok izvršenja usluge nije ugovoren, trgovac je dužan da uslugu izvrši u primerenom roku koji je potreban za izvršenje slične usluge.
Trgovac nije odgovoran za docnju koja nastane potrošačevom krivicom.
Obavljanje dodatnih radova
Član 71.
Trgovac je dužan da pribavi saglasnost potrošača za obavljanje dodatnog rada, ako se prilikom pružanja usluge ukaže potreba za dodatnim radom.
Ako nije moguće obavestiti potrošača u primerenom roku dopunski rad može da obavi samo ako je njegova cena neznatna u odnosu na ugovorenu cenu usluge odnosno proračun.
Ako je ugovorom određena najviša cena izvršenja usluge, a nije moguće pribaviti saglasnost potrošača za obavljanje dodatnog rada u primerenom roku, cena se ne može povećati zbog troškova izvršenja dodatnog rada.
Trgovac je dužan da obavesti potrošača o opasnosti odlaganja izvršenja dodatnog rada po zdravlje i imovinu.
Kontrola
Član 72.
Trgovac je dužan da omogući potrošaču da:
1. kontroliše obavljanje posla;
2. daje uputstva kad to odgovara prirodi posla.
U slučaju da se trgovac ne pridržava obaveza iz stava 1. ovog člana, smatra se da pružena usluga nije saobrazna ugovoru.
Obaveza obaveštavanja
Član 73.
Ako se prilikom ili nakon zaključenja ugovora utvrdi da s obzirom na cenu, vrednost i druga obeležja usluge ili druge okolnosti, usluga očigledno ne odgovara potrebama potrošača ili da je njena cena značajno viša od iznosa koji je potrošač mogao razumno da očekuje, trgovac je dužan da bez odlaganja obavesti potrošača o tome.
Ako trgovac ne može o činjenicama iz stava 1. ovog člana da obavesti potrošača u primerenom roku ili ako trgovcu potrošač ne uputi nepohodna uputstva, trgovac mora obustaviti vršenje usluge, osim ako se osnovano može pretpostaviti da potrošač ima nameru da se vršenje usluge nastavi.
U slučaju da se trgovac ne pridržava obaveza iz st. 1. i 2. ovog člana smatra se da pružena usluga nije saobrazna ugovorenoj usluzi.
Isplata cene i specifikacija
Član 76.
Ako nije ugovoren rok plaćanja usluge, potrošač je dužan da plati cenu posle izvršenja usluge na način iz člana 68. ovog zakona.
Potrošač nije dužan da plati cenu pre pregleda i odobrenja izvršene usluge.
U slučaju da se ugovorna obaveza trgovca sastoji iz više usluga koje se posebno naplaćuju, trgovac je dužan da na zahtev potrošača dostavi specifikaciju ukupne cene u pismenoj formi radi utvrđivanja cene za svaku od izvršenih usluga.
Potrošač može da odbije plaćanje cene do dostavljanja specifikacije iz stava 3. ovog člana.
Pristup uslugama od opšteg ekonomskog interesa
Član 83.
Potrošač ima pravo na uredno i neprekidno snabdevanje uslugama od opšteg ekonomskog interesa odgovarajućeg kvaliteta po pristupačnoj ceni.
U postupku priključenja potrošača na distributivnu mrežu, trgovac je dužan da:
1. postupa javno;
2. izbegava diskriminaciju potrošača;
3. cenu obračunava prema stvarnim troškovima pruženih usluga.
Zaštita od isključenja
Član 86.
Trgovac može isključiti potrošača sa distributivne mreže odnosno može uskratiti pružanje usluge od opšteg ekonomskog interesa, ako ne izmiruje svoje obaveze za pružene usluge neprekidno u roku od dva meseca od dana dospeća prvog neplaćenog računa, osim ako posebnim zakonom nije drugačije propisano.
Trgovac je dužan da pre isključenja iz stava 1. ovog člana, potrošača u pismenoj formi:
1. upozori na obavezu ispunjenja obaveze po osnovu ugovora o pružanju usluga od opšteg ekonomskog interesa;
2. obavesti da obaveze iz tačke 1. stava 2. ovog člana može ispuniti u roku od najviše 30 dana od dana dostavljanja tog obaveštenja.
Ako potrošač ospori postojanje ili visinu obaveze iz stava 1. ovog člana i nastavi da uplaćuje račune za pružene usluge, trgovac ne može isključiti potrošača sa distributivne mreže i uskratiti pružanje usluge od opšteg ekonomskog interesa do okončanja sudskog postupka čiji je predmet osporavana obaveza, osim ako posebnim zakonom nije drugačije propisano.
Dužnost obaveštavanja pre zaključenja ugovora
Član 87.
Pored obaveštavanja iz člana 16. ovog zakona, trgovac uslugama od opšteg ekonomskog interesa dužan je da potrošača pre zaključenja ugovora o pružanju usluga od opšteg ekonomskog interesa obavesti o:
1. pravu da potrošaču usluge od opšteg ekonomskog interesa određenog kvaliteta moraju da budu pružene po pristupačnoj ceni;
2. iznosu tarife koja obuhvata naknadu za priključenje na mrežu, vrstama naknada za korišćenje i održavanje ako trgovac nudi i uslugu održavanja u kojoj su navedeni svi standardni popusti na koje potrošač ima pravo i posebni tarifni stavovi, odnosno elementi, kao i o propisanom roku za priključenje na distributivnu mrežu;
3. načinu na koji se može pristupiti važećim tarifama i cenama održavanja;
4. pravu potrošača da promeni pružaoca usluge od opšteg ekonomskog interesa bez naknade;
5. načinu ostvarivanja prava na naknadu odnosno povraćaj uplaćenog iznosa ako pružena usluga ne odgovara ugovorenom kvalitetu.
Ostale dužnosti obaveštavanja
Član 88.
Trgovac je dužan da potrošača obavesti o promeni cena najkasnije mesec dana pre početka primene promenjenih cena, osim ako posebnim zakonom nije drugačije propisano.
Trgovac je dužan da javno i blagovremeno informiše potrošača o planiranoj izmeni tarifnog sistema i opštih uslova ugovora.
Pravo na promenu pružaoca usluge
Član 90.
Trgovac je dužan da omogući potrošaču zaključivanje ugovora sa drugim trgovcem koji pruža usluge od opšteg ekonomskog interesa iste vrste bez plaćanja naknade i dodatnih troškova.
Rok u kome je trgovac dužan da omogući potrošaču zaključivanje ugovora iz stava 1. ovog člana ne može biti duži od mesec dana od dana obaveštavanja trgovca o toj nameri, osim ako posebnim zakonom nije nešto drugo propisano.
Ako je ugovor o pružanju usluga od opšteg ekonomskog interesa zaključen na određeni rok, datum isteka roka mora biti naznačen na svakom računu.
Specifikacija računa
Član 91.
Trgovac je dužan da račune za pružene usluge od opšteg ekonomskog interesa dostavlja bez kašnjenja i u rokovima koji omogućavaju da potrošač prati ostvarenu potrošnju i zaduženje za obračunski period od najviše mesec dana.
Trgovac je dužan da u računu za pružene usluge od opšteg ekonomskog interesa navede elemente koji potrošaču omogućavaju da:
1. proverava i prati iznos svog zaduženja;
2. ostvaruje uvid u tekuću potrošnju radi provere ukupne potrošnje prema pruženom kvalitetu usluge.
Trgovac je dužan da potrošaču bez naknade na njegov zahtev dostavi detaljnu specifikaciju računa.
Usluge koje se potrošačima pružaju bez naknade ne mogu biti navedene na računu.
Kontakt linija i reklamacije
Član 92.
Trgovci koji pružaju usluge od opšteg ekonomskog interesa dužni su da uspostave lako dostupne i besplatne kontakt linije za pomoć potrošačima u vezi s priključenjem na distributivnu mrežu, kvalitetom i korišćenjem usluga od opšteg ekonomskog interesa.
Loading ...
